Dr. Luis Presbitero, 59, is a Rural Health Physician assigned to serve as the District Health Officer in the faraway Paquibato District. 

Dokie or Bong – as he is fondly called by colleagues and friends, and his small team of a junior doctor, medical technologist and driver are tasked to ensure that Dabawenyos in the villages receive primary medical care given Paquibato’s distance from the city’s downtown area.

Until one day, Dokie and his team contracted Covid-19 while on duty, prompting his team to strengthen the government’s call to all Dabawenyos to be responsible and do their part to fight against the spread of Covid-19 in their own way.

Q: Sa tan-aw nimo asa nimo nakuha ang virus?

A: I am a Rural Health Physician, naa ko sa City Health Office naga-trabaho. Kami ang team nga na-assign sa Paquibato District. We travel every week kay didtoa man mi nagatulog, didtoa mi naga stay for 2-3 nights a week. Mosaka mi og Monday, then monaog mi og Thursday. Uban nako akoang team—usa ka junior doctor, medtech ug driver.

Didtoa naga share mi og meals, naga travel mi together by vehicle. Gi-require nako akoang team to have regular monthly swabs kay para dili kami ang makadala og kagaw didtoa sa bukid. During one of our monthly swabs, adtong October 29, nag positive ang akoang kauban. Though nagpalabay sa mi og isa ka semana usa mi nagpaswab then akoang team nagpaswab mi November 6. Tulo mi kabuok nagpaswab, unfortunately nag positive mi.

During sa course sa amoang work kay naga share mi og meals, uban mi sa sakyanan. Although naga social distancing gihapon mi pero sa amoa gagmay-gagmay lang ang mga lugar so dili gyud mi ingon nga makadisperse gyud og maayo.

Q: Unsa imong nabati kadtong na confirmed Covid case ka?

A: Perting guola nako kay naa koy amigo nga namatay sa Covid unya naa pud koy kaila nga ilahang mga paryente namatay sad sa Covid. Edaran na pud ko so vulnerable akoang age group kahuman naa pa gyud koy symptoms. Abi lang nako nga dugay ra kaayo nawala akoang allergies kay katol man akoang tutunlan ug sige ko’g sip-on.

Worried kaayo ko basin nakatakod ko sa lain. Wala na kaayo ko nagworry sa akoang kaugalingon kay mild lang man akoang symptoms, makaya ra man. Ang akoang gikabalak-an gyud is kung naa koy laing nakahalubilo nga basin natakdan sa akoa.

Q: Gi-unsa nimo pag deal sa imohang gi-bati?

A: Prayers are always important. Pero ako honestly dili ko makaampo tibuok adlaw. Fortunately, giadmit ko sa isa ka facility for frontline workers so naa koy kauban and dili kaayo ko depressed and lonely. Dako pud ang support sa akoang mga kauban nga everyday nagadala og fruits, nagapadala og vitamins, pagkaon so nakahelp gyud siya sa akoa sa pag cope.

Nawala man ang akoang symptoms pag abot sa isolation facility pero naa lang gihapon ang doubts nga basin motukar na pud. So ang akoang gibuhat nagsige lang gihapon gyud kog trabaho. Sa akoa gihapon manawag ang mga taga barangay, magpakonsulta. Pananglitan kung naay bag-ong abot, kung home quarantine ba, unsay buhaton. Tawagan gihapon ko sa akoang mga staff bahin sa operations. Naa man gud miy measles immunization campaign nga kailangan buhaton so kada adlaw naga submit ko og report. Somehow ang trabaho nakatabang kay natabunan ang akoang nabati nga kakulba tungod sa akoang kahimtang. Thankfully, mi sa amoang implementation sa measles campaign sa Paquibato.

Q: Unsa ang imohang mensahe sa mga Dabawenyo?

A: Ang mensahe nako is ayaw gyud og pagsalig og bisan kinsa. Imo siyang ibutang sa huna-huna nga tanang tawo sa imong palibot, naay kagaw. Nagkumpyansa na mi nga sunod-sunod amoang negative swab pero pag-abot sa ika-pito nga swab, naay nagpositive. So dili na gyud ta mokumpyansa.

Magpondo ta sa balay kung wala tay buhaton nga importante sa gawas. I-maintain gyud nato ang minimum health standards. Dili ni siya komplikado—handwashing, suot og face mask, pagsuot og face shield, social distancing ug pag decontaminate sa imohang mga gamit sa inyohang mga balay, mga surfaces nga imohang magunitan.

Karon nga Christmas, dili gyud na malikayan nga magdungan og kaon. Magtuon ta nga pag mokuha ta og pagkaon dili nato gamiton ang atoang kutsara ug tinidor nga gigamit na. Pag human na ta og kuha sa atoang pagkaon, palayo ta, magtanggal sa mask unya magkaon ka, dili ka magtingog, dili ta magtabi. Sakripisyo lang gyud ta kay kung naa may isa nga naay Covid sa pamilya, dili gyud matakdan ang uban, samot na ang mga vulnerable sector nato. Basin kita pa nuon ang makadala og kagaw sa ilaha kay wala ta nagmatngon. 

Dr. Luis has been given a clean bill of health and ready to serve the people in Paquibato. CIO